در سازههای فولادی سبک، مقطع تقریباً همیشه ظرفیت کافی دارد؛ آنچه ظرفیت سیستم را تعیین میکند، اتصال است. تمرکز طراحی باید روی همان چند سانتیمتری باشد که دو پروفیل به هم میرسند.
حالتهای شکست که باید کنترل شوند
- برش پیچ: شکست خود پیچ، معمولاً حاکم نیست مگر در ورقهای ضخیم.
- لهیدگی ورق (Bearing): رایجترین حالت در ضخامتهای کم؛ ورق دور سوراخ تسلیم میشود.
- بیرونکشیدگی و بیرونزدگی پیچ (Pull-out / Pull-over): بحرانی در اتصال ورق پوششی به قاب.
- پارگی لبه: نتیجهٔ مستقیم فاصلهٔ ناکافی سوراخ تا لبه.
قاعدههای عملی
فاصلهٔ مرکز سوراخ تا لبه را کمتر از سه برابر قطر پیچ نگیرید. فاصلهٔ بین پیچها نیز کمتر از سه برابر قطر توصیه نمیشود؛ نزدیکتر از آن، تنشهای ورق روی هم میافتند و ظرفیت گروه پیچ کمتر از مجموع تکپیچها میشود.
وقتی دو ورق با ضخامت متفاوت به هم پیچ میشوند، ظرفیت لهیدگی را با ضخامت کمتر حساب کنید. این خطای رایجی است که در دفتر فنی دیده میشود و در کارگاه خودش را به شکل سوراخ بیضیشده نشان میدهد.
اتصال، جزئی از سیستم باربر جانبی
در دیوار برشی با ورق پوششی، سختی کل دیوار عملاً با فاصلهٔ پیچهای پیرامونی کنترل میشود؛ نه با ضخامت ورق. کمکردن فاصلهٔ پیچ از ۱۵ به ۱۰ سانتیمتر میتواند سختی را بهمراتب بیش از افزایش ضخامت ورق بالا ببرد و هزینهٔ کمتری هم دارد.
یک توصیه
هر نقشهٔ اتصال باید شمار پیچ، قطر، فاصلهٔ لبه و الگوی چیدمان را صریح نشان دهد. عبارت «طبق نظر ناظر» روی نقشهٔ اتصال، یعنی طراحی هنوز تمام نشده است.
